Szczepienia jako usługa apteki: stan rzeczy w Berlinie

Od 2 lipca 2026 roku apteki mogą szczepić osoby dorosłe wszystkimi szczepionkami inaktywowanymi. Wcześniej były to grypa i COVID-19.

Co się zmieniło

Ustawa Apothekenversorgung-Weiterentwicklungsgesetz ukazała się 1 lipca 2026 roku w Bundesgesetzblatt i weszła w życie dzień później. Pozwala przeszkolonym farmaceutom wykonywać wszystkie szczepienia ochronne szczepionkami inaktywowanymi u osób od 18. roku życia (§ 20c ust. 1 zdanie 1 pkt 3 IfSG). Szczepionki żywe pozostają zastrzeżone dla gabinetu lekarskiego, a wcześniejszy wyjątek dla COVID-19 od 12 lat zniknął.

Między pozwoleniem a praktyką stoi jeszcze szkolenie. Izby Bundesapothekerkammer i Bundesärztekammer opracowują wzorcowe programy szkoleń; § 20c ust. 3 IfSG wyznacza na to 2 września 2026 roku. Dla grypy i COVID-19 program już istnieje, dla nowo dodanych szczepień w sierpniu 2026 roku był jeszcze uzgadniany.

Rozszerzenie to pozwolenie, nie obowiązek. Czy apteka szczepi, decyduje sama i może ograniczyć się do wybranych szczepień.

Które szczepienia wchodzą w grę

Opisujemy dziesięć. Wybór wynika z tego, co apteka realnie oferuje; każda podlinkowana strona pokazuje, czego pacjenci na ten temat szukają.

• KZM
• Grypa
• COVID-19
• Tężec / błonica / krztusiec / polio
• WZW A / WZW B
• Pneumokoki
• RSV
• Półpasiec
• Meningokoki B
• Meningokoki ACWY

Czego apteka do tego potrzebuje

Pięć tematów, każdy z własnym nakładem pracy.

Szkolenie

§ 20c ust. 1 zdanie 1 pkt 1 IfSG wymaga szkolenia prowadzonego przez lekarza z potwierdzonym pomyślnym udziałem. Ustęp 2 wymienia treści: wykonanie szczepienia, rozmowę informacyjną, wywiad, znajomość przeciwwskazań oraz postępowanie w nagłych przypadkach przy odczynach poszczepiennych.

Dla grypy i COVID-19 program Bundesapothekerkammer i Bundesärztekammer już istnieje: według danych ABDA 14 jednostek lekcyjnych po 45 minut, samokształcenie, część praktyczna i zaświadczenie o pierwszej pomocy. Dla nowo dodanych szczepień jest uzgadniany; § 20c ust. 3 IfSG wyznacza na to 2 września 2026 roku.

Kto jest już przeszkolony, nie zaczyna od nowa. Kto ukończył szkolenie obowiązujące do 1 lipca 2026 roku, może bez dalszego szkolenia szczepić przeciw grypie i COVID-19; dla pozostałych szczepionek inaktywowanych dochodzi uzupełnienie.

Pomieszczenia

Odpowiednie pomieszczenie z poczekalnią i niezbędnym wyposażeniem. Wymogi dotyczące jedności pomieszczeń z § 4 ust. 1 zdanie 2 pkt 5 ApBetrO wyraźnie tu nie obowiązują: pomieszczenie do szczepień nie musi być częścią lokalu apteki w rozumieniu tego przepisu.

Podłogi i powierzchnie muszą nadawać się do mycia na mokro i dezynfekcji, a do tego dochodzi plan higieny. Czego wymaga ponadto Państwa organ nadzoru, ustalą Państwo tam; landy stosują to różnie.

Gotowość na nagłe przypadki

Pomieszczenie musi pozwalać na natychmiastowe działania przy odczynie poszczepiennym, z odpowiednim wyposażeniem i pisemnym planem postępowania. Leki ratunkowe należą do tego samego pomieszczenia, nie do izby ekspedycyjnej.

Informowanie i dokumentacja

Dokumentację szczepienia reguluje § 22 IfSG: niezwłocznie, w książeczce szczepień albo, gdy jej nie ma, w zaświadczeniu o szczepieniu. Wpisuje się imię, nazwisko i datę urodzenia osoby szczepionej oraz imię, nazwisko i adres osoby odpowiedzialnej za szczepienie, wraz z jej potwierdzeniem.

Podejrzenie uszczerbku na zdrowiu wykraczającego poza zwykły odczyn poszczepienny zgłasza się imiennie do Gesundheitsamt zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 3 IfSG.

Kto poza farmaceutką może szczepić

Zgodnie z § 20c ust. 4 IfSG podanie szczepionki można delegować technikom farmaceutycznym, inżynierom farmacji oraz osobom w trakcie nauki zawodu, pod nadzorem i z własnym szkoleniem. Rozmowa informacyjna, wywiad i dokumentacja pozostają przy farmaceutce.

Co to przynosi

Część wynagrodzenia nie jest jeszcze ostatecznie ustalona. Dlatego nie podajemy żadnej kwoty. Co należy do uczciwej kalkulacji:

• wynagrodzenie za szczepienie: uregulowane umownie, nie ustawowo
• cena zakupu szczepionki i ryzyko retaksacji
• zajęty czas personelu — rozmowa, szczepienie i obserwacja razem, nie sam zastrzyk
• straty: otwarty lub przeterminowany towar przy zbyt małej liczbie wizyt
• jednorazowy nakład na szkolenie i wyposażenie

Dopiero gdy te pięć pozycji jest znanych, da się powiedzieć, czy opłaca się to Państwa aptece. Okrągła liczba od nas byłaby bezwartościowa przy pierwszej rozmowie z izbą.

Właściwym wąskim gardłem jest organizacja

Między dwiema klientkami przy ladzie nie da się szczepić. Kto to oferuje, potrzebuje stałych godzin, w których ktoś jest do tego oddelegowany, a potem wizyt, które te godziny wypełnią, i to bez siedzenia przy telefonie.

Jak apteka trafia do tego serwisu i przyjmuje wizyty online, opisuje strona Dodaj aptekę.