Szczepienie przeciw WZW A i WZW B w aptece

Od 2 lipca 2026 roku przeszkoleni farmaceuci mogą szczepić osoby dorosłe przeciw WZW A i przeciw WZW B. WZW A i WZW B to wirusowe zapalenie wątroby typu A i typu B, po niemiecku Hepatitis A i Hepatitis B. Pozwala na to § 20c ustawy o ochronie przed zakażeniami (Infektionsschutzgesetz), a przepis obejmuje wszystkie szczepionki, które nie są żywe. Paul-Ehrlich-Institut, niemiecki instytut federalny do spraw szczepionek, zalicza wszystkie dopuszczone w Niemczech szczepionki przeciw WZW A i WZW B do inaktywowanych. Nie zawierają one patogenów zdolnych do namnażania. Szczepi się od 18. roku życia.

Dozwolone nie znaczy dostępne wszędzie. Farmaceuta, który szczepi, musi mieć za sobą szkolenie prowadzone przez lekarza. Szkolenie do szczepień przeciw WZW A i WZW B izby federalne Bundesapothekerkammer i Bundesärztekammer dopiero opracowują. Apteki, które oferują oba szczepienia, są wymienione niżej na tej stronie.

Komu zaleca się szczepienie przeciw WZW A

Dorosłym o podwyższonym ryzyku zakażenia, nie wszystkim. Stała Komisja Szczepień (Ständige Impfkommission) przy Robert Koch-Institut zalicza szczepienie przeciw WZW A do szczepień wskazaniowych. W zaleceniu z 2026 roku wymienia takie grupy:

• osoby o podwyższonym ryzyku zakażenia przy kontaktach seksualnych
• osoby, którym często przetacza się składniki krwi, na przykład przy hemofilii, oraz osoby przyjmujące narkotyki we wstrzyknięciach
• osoby z chorobą wątroby lub z chorobą obejmującą wątrobę
• mieszkanki i mieszkańcy placówek psychiatrycznych oraz porównywalnych placówek opiekuńczych dla osób z zaburzeniem zachowania lub z uszkodzeniem mózgu

Druga droga to praca. Komisja zaleca szczepienie przeciw WZW A także tam, gdzie ryzyko zakażenia w pracy jest podwyższone: w służbie zdrowia razem z ratownictwem medycznym, kuchnią, laboratorium, techniką i sprzątaniem. Liczy się też praca ze ściekami, na przykład w kanalizacji i w oczyszczalni. Komisja wymienia dalej placówki opieki nad dziećmi, domy dziecka, warsztaty dla osób z niepełnosprawnościami i ośrodki dla osób ubiegających się o azyl. Nauka zawodu, praktyka, studia i wolontariat o porównywalnym ryzyku liczą się tak samo.

Komu zaleca się szczepienie przeciw WZW B

Osobom z wysokim ryzykiem ciężkiego przebiegu i osobom z podwyższonym ryzykiem zakażenia. Grupy pokrywają się z tymi przy WZW A tylko częściowo. Zalecenie komisji z 2026 roku wymienia przy WZW B cztery:

• osoby, u których niedobór odporności lub inna choroba każe spodziewać się ciężkiego przebiegu WZW B: przykłady to HIV, WZW C i dializy
• osoby o podwyższonym ryzyku zakażenia poza pracą: kontakt z nosicielami WZW B w rodzinie lub we wspólnym mieszkaniu, zachowania seksualne o wysokim ryzyku zakażenia, przyjmowanie narkotyków we wstrzyknięciach, areszt i więzienie
• osoby o podwyższonym ryzyku zakażenia w pracy: placówki medyczne razem z laboratorium i sprzątaniem, ratownictwo medyczne, zakładowa pierwsza pomoc i policja. Dochodzą do tego więzienia, ośrodki dla osób ubiegających się o azyl i placówki dla osób z niepełnosprawnościami
• podróże, po ocenie zagrożenia w konkretnym przypadku

Komisja nazywa te grupy przykładami i nie zamyka nimi listy. Rozstrzyga rzeczywiste ryzyko zakażenia. Według tego samego zalecenia po skutecznym szczepieniu przeciw WZW B kolejne dawki przypominające na ogół nie są potrzebne. Wyjątki komisja wymienia dwa: niedobór odporności i szczególnie wysokie ryzyko zakażenia.

Co obowiązuje przed podróżą

Przy WZW A liczy się cel podróży, przy WZW B ryzyko w jej trakcie. Zalecenia dotyczące szczepień przed podróżą komisja wydaje razem z Deutsche Gesellschaft für Tropenmedizin, Reisemedizin und Globale Gesundheit (DTG). To niemieckie towarzystwo medycyny tropikalnej, medycyny podróży i zdrowia globalnego. Wersja z 2 lipca 2026 roku zawiera mapy i tabele krajów.

Przeciw WZW A komisja i DTG zalecają szczepienie przed podróżą do obszarów endemicznych, czyli tam, gdzie wirus jest rozpowszechniony. Przeciw WZW B zalecają szczepienie wtedy, gdy występują czynniki ryzyka. Jako pierwszy czynnik ryzyka wymieniają podróż dłuższą niż cztery tygodnie, także zsumowaną z kilku podróży. Wymieniają dalej niezabezpieczone kontakty seksualne z osobami obcymi oraz zabiegi medyczne i kosmetyczne w kraju podróży. Liczą się także tatuaże, piercing i zajęcia o wysokim ryzyku urazu.

Jak podają komisja i DTG, przeciwciała chroniące przed WZW A powstają u większości zaszczepionych dwanaście do piętnastu dni po pierwszej dawce szczepionki. Ze względu na długi okres wylęgania szczepienie przeciw WZW A ma według nich sens jeszcze krótko przed wyjazdem. Przy szczepionce skojarzonej przeciw WZW A i WZW B jest inaczej: zawiera ona o połowę mniej antygenu WZW A niż szczepionka pojedyncza. Ochrona przed WZW A powstaje wtedy dopiero po drugiej dawce szczepionki.

Kto za nie płaci

Przy szczepieniu zalecanym płaci kasa chorych, przy wyjeździe wakacyjnym zwykle płacisz ty. Komu przysługuje pokrycie kosztów, określa załącznik 1 do Schutzimpfungs-Richtlinie, wytycznej Wspólnego Komitetu Federalnego (Gemeinsamer Bundesausschuss).

Przy podróży granicę wyznacza ustawa. § 20i piątej księgi niemieckiego kodeksu socjalnego (Fünftes Sozialgesetzbuch) obejmuje szczepienia związane z podróżą. Prawo do nich przysługuje wtedy, gdy pobyt za granicą wynika z pracy albo z nauki zawodu. Poza tym wiele kas zwraca koszty szczepień przed podróżą dobrowolnie, w ramach własnego statutu. Komisja i DTG radzą podróżnym, żeby wyjaśnili to wcześniej we własnej kasie chorych. Przy podróży służbowej szczepienie można rozliczyć z pracodawcą.

W pozostałych przypadkach cenę ustala każda apteka sama. Zapytaj tam, zanim zarezerwujesz termin.