Szczepienie przeciw meningokokom ACWY w aptece

Od 2 lipca 2026 roku przeszkoleni farmaceuci mogą szczepić dorosłych przeciw meningokokom A, C, W i Y. Pozwala na to § 20c ustawy o ochronie przed zakażeniami (Infektionsschutzgesetz), a przepis obejmuje wszystkie szczepionki, które nie są żywe. Meningokoki to bakterie dzielone na serogrupy. A, C, W i Y są czterema z nich, a czterowalentna szczepionka skoniugowana chroni właśnie przed nimi. Szczepi się od 18. roku życia.

Dozwolone nie znaczy dostępne wszędzie. Farmaceuta, który szczepi, musi mieć za sobą szkolenie prowadzone przez lekarza. Szkolenie do nowo dodanych szczepień izba federalna Bundesapothekerkammer dopiero opracowuje.

Komu zaleca się szczepienie

Dorosłym nie zaleca się go powszechnie. W zaleceniu z 2026 roku Stała Komisja Szczepień (Ständige Impfkommission) przy Robert Koch-Institut wymienia takie grupy:

• dorosłych poniżej 25 lat, którym tego szczepienia brakuje. Zaległe szczepienie należy uzupełnić przed 25. urodzinami.
• osoby z wrodzonym albo nabytym niedoborem odporności. Zalecenie wymienia niedobór składowych dopełniacza i properdyny, leczenie inhibitorami składowej C5 dopełniacza, niedobór przeciwciał oraz brak śledziony albo śledzionę, która nie pracuje.
• personel laboratoriów narażony na kontakt z meningokokami.
• osoby podróżujące do krajów, w których meningokoki występują epidemicznie, zwłaszcza przy bliskim kontakcie z miejscową ludnością.

Przy niedoborze odporności i u narażonego personelu laboratoriów Komisja zaleca dodatkowo szczepienie przeciw meningokokom B. Ochronę przed serogrupami A, C, W i Y uznaje za pewną dla samej osoby zaszczepionej. Dawki przypominającej na razie nie zaleca. Jak długo ochrona się utrzymuje, z dostępnych danych powiedzieć się nie da, pisze Robert Koch-Institut.

Co obowiązuje przed podróżą

Przed pielgrzymką do Arabii Saudyjskiej szczepienie jest obowiązkowe, poza tym decyduje kraj docelowy. Deutsche Gesellschaft für Tropenmedizin, Reisemedizin und Globale Gesundheit wymienia przede wszystkim kraje afrykańskiego pasa zapalenia opon mózgowych. To niemieckie towarzystwo medycyny tropikalnej, medycyny podróży i zdrowia globalnego. Ryzyko zakażenia meningokokami jest według niego dla podróżnych ogólnie bardzo małe. Wyższe bywa przy noclegach w kwaterach zbiorowych albo przy udziale w imprezach masowych.

Auswärtiges Amt, niemieckie ministerstwo spraw zagranicznych, pisze w informacjach o podróżach i bezpieczeństwie, że przy pielgrzymkach hadżdż i umra trzeba okazać szczepienie przeciw meningokokom ACWY. Musi być wykonane co najmniej dziesięć dni przed wjazdem. Przy szczepionce skoniugowanej certyfikat jest ważny pięć lat, podaje towarzystwo medycyny tropikalnej. W książeczce szczepień musi być po angielsku napisane, że użyto właśnie takiej.

Przed długim pobytem za granicą szczepienie jest zalecane również wtedy, gdy jedziesz na studia albo na naukę zawodu. Liczy się wówczas to, co doradza kraj docelowy.

Kto płaci za szczepienie

Za szczepienie przed prywatną podróżą zwykle płacisz sam. Zalecenia Stałej Komisji Szczepień z 2026 roku wymieniają dwa wyjątki z niemieckiego kodeksu socjalnego Sozialgesetzbuch V. Kasa chorych płaci, jeśli pobyt za granicą wynika z pracy albo z kształcenia. Płaci też wtedy, gdy istnieje szczególny interes publiczny w tym, żeby nie zawlec choroby zakaźnej do Niemiec. Niektóre kasy zwracają koszty szczepień przed podróżą dobrowolnie, w ramach własnego statutu, a przy szczepieniu wskazanym ze względu na pracę koszty może przejąć pracodawca.

Komu i za co przysługuje pokrycie kosztów, określa Schutzimpfungs-Richtlinie, wytyczna Wspólnego Komitetu Federalnego (Gemeinsamer Bundesausschuss). Jeśli Komitet nie rozstrzygnie o nowym zaleceniu Komisji w ciągu dwóch miesięcy, kasy chorych do tego czasu i tak je pokrywają. Ile szczepienie kosztuje osobę płacącą z własnej kieszeni, ustala każda apteka sama. Zapytaj o to przed rezerwacją terminu.