Eczanede kene kaynaklı ensefalite (FSME) karşı aşı

Adi kene (Ixodes ricinus) Almanya’nın yerli ve en sık görülen kene türüdür. Keneler Almanya’nın en tehlikeli hayvanları sayılıyor, çünkü farklı hastalık etkenlerini taşıyorlar: Borrelia bakterilerini ve kene kaynaklı ensefalit virüsünü. Hastalığın Almanca adı Frühsommer-Meningoenzephalitis, kısaca FSME.

Kene, enfekte bir konakçıdan kan emerken virüs gibi etkenleri alıyor, örneğin bir sıçandan ya da bir yarasadan. FSME bir virüs hastalığı ve etkeni flavivirüs ailesinden. Daha sonraki bir kan emmede kene bu virüsü insana geçirebiliyor. Keneler durulanmaya, hatta çamaşır makinesinde bir yıkama turuna dayanıyor. Isırmıyorlar, sokuyorlar, çünkü dişleri değil hortumları var. Her kene virüsü taşımıyor, ama taşıyan bir kene virüsü tükürüğüyle daha ilk anda aktarıyor. Tükürük aynı zamanda uyuşturuyor, sokmanın çoğunlukla fark edilmemesi bundan.

Eczanede FSME aşısı yılın her döneminde

Keneler, sanılanın aksine ağaçlardan düşmüyor. Otlardan, yapraklardan ve çalılardan sıyrılarak insana geçiyorlar. Ergin kenenin sekiz bacağı var, larvanınsa altı. Virüsün Avrupa, Sibirya ve Uzak Doğu alt tipleri bulunuyor.

İklim değişikliği kene etkinliğini artırıyor. Kışlar ılımanlaştığı için keneler artık yıl boyunca etkin, adi kene 4 ila 7 derecede harekete geçiyor. Almanca kısaltmadaki yaz başı ifadesi artık durumu karşılamıyor, çünkü keneler kasım ve aralık aylarında da etkin. Aşı randevusu yılın her dönemine uygun.

Hastalığın seyri ve eczanedeki FSME aşısı

Enfeksiyon çoğu durumda belirti vermiyor. Belirti verdiğinde sıklıkla iki evrede ilerliyor. Kısa bir kuluçka süresinden sonra ateş gibi grip benzeri belirtiler başlıyor. Ardından hastaların çoğu 2 ila 7 gün kendini yeniden iyi hissediyor. Sonra beyni, daha seyrek olarak sinirleri tutan ikinci bir evre gelebiliyor. FSME menenjite (beyin zarı iltihabı), meningoensefalite (beyin iltihabı) ya da ensefalomiyelite (omurilik iltihabı) yol açabiliyor. Hastaların bir bölümünde akut dönem geçtikten sonra kalıcı nörolojik sorunlar kalıyor ve bunlar günlük yaşamı ve yaşam kalitesini kısıtlıyor.

FSME halk sağlığı açısından büyüyen bir sorun, vaka sayıları son yıllarda sürekli arttı.

Ağır seyredebilen ve kalıcı hasar bırakabilen bu hastalığa karşı etkili bir önlem aşı. Temel bağışıklama üç dozdan oluşuyor, ilk pekiştirme dozu üç yıl sonra yapılıyor. Eksik kalan temel bağışıklama yeterli koruma sağlamıyor.

Aşı şeması hakkında ayrıntılı bilgiyi eczanenizden ya da hekiminizden alabilirsiniz.

Eczanede randevuyla kene aşısı kimlere yapılabiliyor

Ständige Impfkommission, yani Robert Koch-Institut bünyesindeki daimî aşı komisyonu (kısaca STIKO), risk bölgelerinde yaşayan ya da oraya seyahat eden herkese FSME aşısını öneriyor. Otoyol dinlenme tesisindeki kısa bir mola bile kene sokması riski taşıyabiliyor. 2026’nın yeni risk bölgeleri Nordsachsen ilçesi ve Halle (Saale) kenti. Şu anda 185 ilçe ve kent risk bölgesi sayılıyor. Virüsle çalışan laboratuvar personeli ile orman ve tarım işçileri için ülke genelinde mesleki bir aşı önerisi de var. Her dozun bedelini yasal sağlık sigortası karşılıyor.

Almanya’da şu anda risk bölgesi sayılan yerler (2026):

• Baden-Württemberg (Heilbronn hariç)
• Bayern (Schweinfurt hariç)
• Brandenburg (Oberspreewald-Lausitz, Oder-Spree, Spree-Neiße, Frankfurt Oder, Elbe-Elster)
• Hessen (Odenwald, Bergstraße, Darmstadt-Dieburg, Darmstadt, Groß-Gerau, Offenbach, Main-Kinzig-Kreis, Marburg-Biedenkopf, Fulda)
• Niedersachsen (Emsland, Celle)
• Nordrhein-Westfalen (Solingen)
• Rheinland-Pfalz (Birkenfeld)
• Saarland (Saarpfalz-Kreis)
• Sachsen (Leipzig hariç)
• Sachsen-Anhalt (Dessau-Roßlau, Anhalt-Bitterfeld, Halle)
• Thüringen (Jena, Gera, Saale-Holzland-Kreis, Saale-Orla-Kreis, Saalfeld-Rudolstadt, Hildburghausen, Sonneberg, Greiz, Ilm-Kreis, Schmalkalden-Meiningen, Suhl, Weimarer Land, Altenburger Land)