Przejdź do treści

Szczepienie przeciw wściekliźnie w aptece

Co robić po możliwym kontakcie, przed jakimi podróżami Stała Komisja Szczepień zaleca szczepienie przeciw wściekliźnie, jak ono chroni i kto za nie płaci.

Stan na 05.11.2026

Od 2 lipca 2026 roku przeszkoleni farmaceuci mogą szczepić osoby dorosłe przeciw wściekliźnie, po niemiecku Tollwut. W aptece szczepi się po ukończeniu 18 lat. § 20c ustawy o ochronie przed zakażeniami (Infektionsschutzgesetz) pozwala im podawać szczepionki, które nie są żywe. Obie szczepionki przeciw wściekliźnie dopuszczone w Niemczech są inaktywowane i zawierają inaktywowane wirusy. Terminy rezerwowane na tej stronie dotyczą szczepienia przed możliwym kontaktem z wirusem. Po możliwym kontakcie natychmiast szukaj pomocy lekarskiej. Nie czekaj na zarezerwowaną wizytę ani odpowiedź na zapytanie. Które apteki oferują to szczepienie, znajdziesz niżej na tej stronie.

Co robić po możliwym kontakcie

Ranę czyści się od razu, a potem, jeśli to potrzebne, bez zwłoki się szczepi. Tak opisują to zalecenia z 2026 roku dotyczące szczepień przed podróżą. Przygotowała je Stała Komisja Szczepień (Ständige Impfkommission) przy Robert Koch-Institut. Współautorem jest Deutsche Gesellschaft für Tropenmedizin, Reisemedizin und Globale Gesundheit (DTG), niemieckie towarzystwo medycyny tropikalnej i medycyny podróży. Leczenie po kontakcie nazywają profilaktyką poekspozycyjną. Zawsze i bez zwłoki obejmuje ono:

  • czyszczenie wszystkich ran i miejsc na ciele, które mogły zostać skażone, przez co najmniej 15 minut mydłem lub detergentem
  • dokładne płukanie ran wodą
  • następnie odkażenie ran 70-procentowym alkoholem lub preparatem jodu

Zależnie od tego, czy się szczepiono, i od rodzaju kontaktu do szczepienia dochodzą immunoglobuliny, czyli gotowe przeciwciała. Zalecenia przewidują leczenie po takich kontaktach ze zwierzęciem podejrzanym o wściekliznę:

  • ugryzienia i rany po zadrapaniu
  • powierzchowne, niekrwawiące zadrapania i otarcia skóry
  • lizanie lub podgryzanie uszkodzonej skóry
  • ślina na błonach śluzowych lub ranach
  • w przypadku nietoperzy, w tym rudawek, także podejrzenie ugryzienia lub zadrapania oraz kontakt zwierzęcia z twoimi błonami śluzowymi

Po kontaktach z tej listy leczenie jest potrzebne także wtedy, gdy masz za sobą pełną serię szczepień. Dotykanie i karmienie zwierzęcia oraz lizanie nieuszkodzonej skóry do niej nie należą. Czy zwierzę jest podejrzane o wściekliznę i jakiego leczenia potrzebujesz, ustali gabinet lekarski lub szpitalny oddział ratunkowy.

Według zaleceń po pierwszych objawach nie ma już leczenia przyczynowego, a choroba niemal zawsze kończy się śmiercią. Podane na czas i prawidłowo leczenie po kontakcie zapobiega jej z bardzo wysokim prawdopodobieństwem. Choroba zaczyna się średnio po dwóch do trzech miesięcach, bardzo rzadko już po kilku dniach albo dopiero po kilku latach. Dlatego leczenie może mieć sens także wtedy, gdy od kontaktu minęły tygodnie lub miesiące.

Przed jakimi podróżami zaleca się szczepienie

Stała Komisja Szczepień zaleca je przed podróżą do regionów z zagrożeniem wścieklizną, gdy prawdopodobieństwo kontaktu jest podwyższone, na przykład przez bezpańskie psy lub nietoperze. Rozdział o wściekliźnie zaleca je przed podróżą do krajów z wysokim lub umiarkowanym ryzykiem wścieklizny u psów, gdy występuje:

  • niewystarczająca opieka lekarska na miejscu
  • znany lub prawdopodobny brak na miejscu szczepionek i immunoglobulin do leczenia po kontakcie
  • skromne warunki podróży lub pobytu albo aktywności zwiększające ryzyko kontaktu, na przykład jazda na rowerze lub bieganie

W krajach z wysokim ryzykiem obowiązuje to niezależnie od długości podróży. W krajach z umiarkowanym ryzykiem tylko przy pobytach dłuższych niż cztery tygodnie lub przy powtarzanych krótkich podróżach. Powodem szczepienia jest według tego rozdziału również przewidywane zajmowanie się dzikimi zwierzętami poza Europą, Australią i Oceanią. To samo dotyczy przewidywanego zajmowania się nietoperzami na całym świecie, na przykład u grotołazów.

Osoby odwiedzające przyjaciół lub krewnych za granicą mogą mieć według zaleceń wyższe ryzyko niż turyści, bo częściej i bliżej stykają się ze zwierzętami. Przy podwyższonym ryzyku decydować należy u nich raczej na korzyść szczepienia.

Klasyfikację każdego kraju podają tabele krajów do tych zaleceń. Wysokie ryzyko wścieklizny u psów mają tam na przykład Afganistan, Filipiny, Indie, Indonezja, Irak, Kenia, Pakistan, Sri Lanka i Syria. Umiarkowane ryzyko mają na przykład Chiny, Egipt, Maroko, Nepal, Tajlandia, Tunezja, Turcja i Wietnam. Grecja, Hiszpania, Polska i Włochy są tam uznawane za w dużej mierze wolne od wścieklizny u psów, bez rutynowego zalecenia szczepienia.

Ta klasyfikacja dotyczy tylko psów. Przy swojej mapie zalecenia piszą, że rozpowszechnienie u innych zwierząt, takich jak lisy czy szopy pracze, jest bardzo różne. Według nich żaden region świata nie jest uznawany za wolny od wścieklizny u nietoperzy. RKI-Ratgeber, poradnik Robert Koch-Institut dla personelu medycznego, nazywa wściekliznę u dzikich i domowych zwierząt nadal problemem na Białorusi, w Mołdawii, w Ukrainie i w Rosji. Według swojego wstępu tabele nie pokazują aktualnych ognisk.

Jak przebiega seria szczepień

Zwykły schemat w zaleceniach z 2026 roku to trzy dawki szczepionki w dniach 0, 7 i 21 lub 28, licząc od pierwszej dawki. Oznacza to trzy wizyty. Seria powinna się zakończyć najpóźniej dwa tygodnie przed wyjazdem, żeby ochrona była wystarczająca, a ewentualne działania niepożądane minęły lub zostały wyleczone.

Jak chroni szczepienie

U osób ze sprawnym układem odpornościowym trzy dawki dają to, co zalecenia nazywają Boosterfähigkeit, czyli zdolność do reakcji na dawkę przypominającą. Utrzymuje się ona dziesięciolecia, a być może całe życie. Oznacza, że przy leczeniu po kontakcie układ odpornościowy reaguje wystarczająco szybko i silnie, żeby zapobiec chorobie. Według zaleceń nieskuteczność szczepienia po pełnej serii zdarza się niezwykle rzadko. U osób prawidłowo leczonych także po kontakcie nie udokumentowano takiego przypadku.

Osoby ze sprawnym układem odpornościowym i pełną serią szczepień również potrzebują po kontakcie leczenia, ale krótszego. Według zaleceń z 2026 roku są to dwie dawki w odstępie trzech dni, a immunoglobuliny co do zasady nie są potrzebne. Osoby nieszczepione lub zaszczepione niepełnym schematem dostają serię szczepień rozłożoną na tygodnie, a na przykład przy ugryzieniu lub ranie po zadrapaniu także immunoglobuliny. W wielu krajach tropikalnych dostęp do immunoglobulin jest ograniczony. Dochodzą do tego tygodnie szczepień i obciążenie psychiczne. Według zaleceń nierzadko kończy się to przerwaniem podróży lub znacznym ograniczeniem trasy.

Wściekliznę wywołują lyssawirusy. Szczepienie działa przeciw klasycznemu wirusowi wścieklizny, który powoduje większość zakażeń u ludzi. Przeciw niektórym innym lyssawirusom (filogrupy II i III) nie działa pewnie, ale według zaleceń zakażenia ludzi tymi wirusami są niezwykle rzadkie.

Jak wysokie jest ryzyko w podróży

Niskie, piszą zalecenia z 2026 roku o ryzyku zakażenia wścieklizną w podróży. Według danych europejskiej agencji zdrowia ECDC w latach 2006–2019 w krajach UE i EOG odnotowano 18 przywleczonych przypadków, z tego 13 u podróżnych. Ostatni przypadek u człowieka w Niemczech udokumentowano w 2007 roku, a zakażenie pochodziło z Maroka.

Ludzie zakażają się najczęściej przez ślinę zakażonego zwierzęcia. Klasycznego wirusa wścieklizny w 99% przypadków przenoszą psy lub inne psowate, na przykład lisy. Dla istotnego kontaktu ze zwierzęciem zalecenia podają za literaturą fachową 6,9 na 1000 turystów z plecakiem przy pobycie trwającym średnio 30 dni. U osób mieszkających za granicą jest to 5,7 na 1000 osób rocznie.

Jak uniknąć kontaktu

Zalecenia z 2026 roku wymieniają między innymi:

  • unikanie bezpośredniego kontaktu z dzikimi zwierzętami i nietoperzami, na przykład w jaskiniach
  • dotykanie nietoperzy tylko z ochroną, na przykład w grubych rękawicach, i pozostawienie bezpośredniego kontaktu wyszkolonym specjalistom
  • zachowanie dystansu, gdy zwykle płochliwe dzikie zwierzęta przestają bać się ludzi, co na początku choroby nie jest rzadkie

Kto płaci za szczepienie

Przy prywatnej podróży nie masz ustawowego prawa do zwrotu kosztów szczepienia. Według zaleceń z 2026 roku wiele kas chorych pokrywa jednak koszty szczepień przed podróżą dobrowolnie. Kasy różnią się pod tym względem, dlatego podróżni mają pytać we własnej kasie. Takie prawo mają osoby ubezpieczone ustawowo, gdy podróż mieści się w zaleceniu, a pobyt za granicą wynika z pracy albo z kształcenia. Daje je § 20i piątej księgi niemieckiego kodeksu socjalnego (Fünftes Sozialgesetzbuch). Przy zagranicznej podróży służbowej szczepienie można według zaleceń rozliczyć z pracodawcą.

Niezależnie od podróży § 11 dokumentu Schutzimpfungs-Richtlinie, wytycznej Wspólnego Komitetu Federalnego (Gemeinsamer Bundesausschuss), daje ubezpieczonym prawo do szczepień z jej załącznika 1 (Anlage 1). W przypadku wścieklizny załącznik wymienia takie powody zawodowe:

  • bezpośrednia praca ze zwierzętami na obszarach, gdzie u dzikich zwierząt niedawno pojawiła się wścieklizna, na przykład u weterynarzy, myśliwych lub pracowników leśnych
  • bliski kontakt z nietoperzami
  • praca w laboratorium ukierunkowana na wirusy wścieklizny

Częste pytania

Pogryzło mnie zwierzę. Czy mogę teraz zarezerwować wizytę w aptece?

Te terminy dotyczą szczepienia przed możliwym kontaktem z wirusem. Natychmiast szukaj pomocy lekarskiej. Nie czekaj na zarezerwowaną wizytę ani odpowiedź na zapytanie.

Czy dotyczy to także ugryzienia w Niemczech?

Także po możliwym kontakcie w Niemczech natychmiast szukaj pomocy lekarskiej. Niemcy od 2008 roku są uznawane za wolne od wścieklizny u zwierząt lądowych, takich jak psy i lisy. Tak podają zalecenia z 2026 roku dotyczące szczepień przed podróżą. Ryzyko wścieklizny u nietoperzy istnieje na całym świecie. Schemat decyzyjny Robert Koch-Institut pyta między innymi o zwierzę, nietypowe zachowanie i pochodzenie z zagranicy.

Niedługo wyjeżdżam. Czy zdążę z serią szczepień?

Gdy czasu jest mało, zalecenia z 2026 roku dotyczące szczepień przed podróżą podają dla osób ze sprawnym układem odpornościowym także krótsze schematy. Jeden to dwie dawki w dniach 0 i 7. Jeśli ryzyko się utrzymuje, najpóźniej po roku powinna nastąpić trzecia dawka. Zależnie od szczepionki podają też trzy dawki w dniach 0, 3 i 7 dla dorosłych w wieku od 18 do 64 lat. Takich szybkich schematów nie zaleca się wszystkim podróżnym, a dla trwałej ochrony bywają potrzebne kolejne dawki. Który schemat wchodzi w grę, ustali z tobą apteka.

Co się stanie, jeśli opuszczę wizytę z serii?

Według zaleceń z 2026 roku dotyczących szczepień przed podróżą przerwanej serii zasadniczo nie trzeba zaczynać od nowa. Należy podać kolejną dawkę, a dalsze odstępy zachować według schematu.

Czy później będę potrzebować dawki przypominającej?

Jeśli ryzyko się utrzymuje, zalecenia z 2026 roku dotyczące szczepień przed podróżą uzależniają dawki przypominające od Fachinformation, informacji o produkcie dla personelu medycznego. Dane różnią się zależnie od szczepionki, a dla krótszych schematów nie ustalono terminu. Stała Komisja Szczepień przyjmuje, że trzy dawki wystarczają podróżnym ze sprawnym układem odpornościowym, tak by po kontakcie wystarczyły dwie dawki. Rutynowych badań przeciwciał podróżnym nie zaleca.

Czy podczas tej samej wizyty mogę dostać inne szczepienie?

Według zaleceń z 2026 roku dotyczących szczepień przed podróżą szczepienie szczepionką inaktywowaną nie wymaga minimalnego odstępu od innych szczepień. Czy dwa szczepienia są możliwe podczas jednej wizyty, zależy od Fachinformation każdej szczepionki. Reakcje na wcześniejsze szczepienie powinny najpierw całkowicie minąć.

Jestem w ciąży lub karmię piersią. Czy mogę się zaszczepić?

Według zaleceń z 2026 roku dotyczących szczepień przed podróżą szczepienie przed kontaktem jest w ciąży i podczas karmienia możliwe. Warunkiem jest, że potencjalna korzyść wydaje się większa niż możliwe ryzyko dla nienarodzonego lub karmionego dziecka. W pierwszym trymestrze powinno się wykonywać tylko pilnie potrzebne szczepienia. Według Fachinformation nie wiadomo, czy szczepionka przenika do mleka matki. Czy szczepienie wchodzi w grę w twoim przypadku, omów w aptece albo w swoim gabinecie lekarskim. Do potrzebnego leczenia po kontakcie nie ma przeciwwskazań.

Co, jeśli mam osłabiony układ odpornościowy?

Według zaleceń z 2026 roku dotyczących szczepień przed podróżą osoby z osłabionym układem odpornościowym powinny dostać trzy dawki w zwykłym schemacie, bez krótszych schematów. Mniej więcej dwa do czterech tygodni później badanie przeciwciał powinno sprawdzić skuteczność szczepienia. Jeśli wynik jest za niski, przed podróżą powinny nastąpić kolejna dawka i ponowne badanie. Czy szczepienie wchodzi w grę w twoim przypadku, omów w aptece albo w swoim gabinecie lekarskim. Jeśli po kontakcie potrzebne jest leczenie, przy osłabionym układzie odpornościowym to zawsze pięć dawek, także po pełnej serii. Zależnie od dostępności podaje się je razem z immunoglobulinami.

Pokrycie kosztów zależy od twojego ubezpieczenia i powodu szczepienia. Przed wizytą ustal z kasą i apteką, czy szczepienie w tej aptece będzie opłacone, czy zapłacisz samodzielnie.

Stan na 26.10.2026

Apteki oferujące szczepienie: Wścieklizna

Na razie żadna apteka z naszej listy nie zgłosiła nam tego szczepienia. To nie znaczy, że nikt go nie oferuje. Zapytaj w swojej aptece.

Znajdź aptekę w pobliżu

Wpisz adres lub kod pocztowy, aby znaleźć pobliskie apteki z podaną ofertą szczepień. Możesz filtrować według szczepienia.

Źródła

Ta strona podaje ogólne informacje i wymienia swoje źródła. Nie zastępuje porady lekarskiej ani farmaceutycznej. Co jest właściwe w twoim przypadku, wyjaśnisz w swojej aptece albo w gabinecie lekarskim.